पुणे–लोणावळा लोकल सेवेत कपात : सर्वसामान्यांचा वाढता आक्रोश

पुणे–लोणावळा लोकल सेवेत कपात : सर्वसामान्यांचा वाढता आक्रोश

लेखक: राजेंद्र नामदेव कांबळे

पुणे–लोणावळा लोकल सेवा ११ मार्च १९७८ रोजी सुरू झाली आणि तेव्हापासून ही सेवा हजारो प्रवाशांच्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग बनली. विद्यार्थी, कामगार, लहान व्यावसायिक—सर्वसामान्य माणसासाठी ही लोकल म्हणजे जीवनरेखा होती. अनेक दशकांपर्यंत ही सेवा नियमित आणि विश्वासार्ह राहिली. विशेष म्हणजे २०१७ पर्यंत कधीही मेंटेनन्सच्या नावाखाली मोठ्या प्रमाणात गाड्या रद्द केल्याचे चित्र दिसले नाही.

मात्र आज परिस्थिती पूर्णपणे बदललेली दिसते. सुरक्षेचे कारण पुढे करत मधल्या वेळेतील अनेक लोकल गाड्या रद्द करण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे नागरिकांच्या मनात एक गंभीर प्रश्न उभा राहतो—पूर्वी मेंटेनन्स होत नव्हता का? तेव्हा गाड्या सुरक्षित नव्हत्या का? की आता काही वेगळाच हेतू आहे?

• 

आजची वस्तुस्थिती पाहिली तर सर्वाधिक फटका बसतो तो विद्यार्थी आणि कामगार वर्गाला. दुपारी १२:३० नंतर थेट ३:३० पर्यंत लोकल नसल्यामुळे प्रवाशांना स्टेशनवर तासनतास थांबावे लागते. विशेषतः विद्यार्थ्यांची अवस्था अत्यंत बिकट आहे. सकाळी ६ वाजता घरातून निघालेला विद्यार्थी कॉलेज संपल्यानंतरही संध्याकाळी ५:३० वाजता घरी पोहोचतो—हा वेळेचा अपव्यय नाही तर त्यांच्या आयुष्यावर होणारा अन्याय आहे.

पर्यायी प्रवासासाठी पीएमपीएमएल बसचा पर्याय वापरावा लागतो. लोणावळा ते पुणे ये-जा करण्यासाठी तब्बल १२० रुपयांचा खर्च येतो. सर्वसामान्य कुटुंबातील विद्यार्थ्यांसाठी हा अतिरिक्त आर्थिक भार परवडणारा नाही. अनेकदा लोणावळा ते निगडी ६० रुपये आणि पुढे निगडी ते पुणे ३० रुपये असा तुटपुंजा आणि वेळखाऊ प्रवास करावा लागतो.

यामुळे नागरिकांच्या मनात संशय निर्माण होणे स्वाभाविक आहे. हा निर्णय खरोखरच सुरक्षेसाठी आहे का? की लोकांना इतर महागड्या पर्यायांकडे वळवण्याचा अप्रत्यक्ष प्रयत्न आहे? काही जणांच्या मते, अशा निर्णयांमुळे मेट्रो किंवा खासगी वाहतुकीचा वापर वाढवण्याचा हेतू असू शकतो.

सरकारचे धोरण हे सर्वसामान्यांच्या सोयीसाठी असायला हवे. परंतु आज परिस्थिती उलट दिसते. ज्यांच्याकडे स्वतःची वाहने आहेत त्यांना फारसा फरक पडत नाही, पण गरीब आणि मध्यमवर्गीय लोक मात्र अक्षरशः त्रस्त झाले आहेत. त्यांच्या वेळेची, पैशाची आणि कष्टाची किंमत कुणीच ठेवत नाही, अशी भावना निर्माण होत आहे.

विकासाच्या नावाखाली जर सर्वसामान्य माणसावरच अन्याय होत असेल, तर त्या विकासाचा अर्थ काय? हा प्रश्न आज प्रत्येक प्रवाशाच्या मनात निर्माण झाला आहे. शासनाने या समस्येकडे गांभीर्याने लक्ष देऊन त्वरित उपाययोजना करणे अत्यंत गरजेचे आहे.

पुणे–लोणावळा लोकल सेवा ही केवळ एक वाहतूक सेवा नाही, तर हजारो कुटुंबांच्या जगण्याचा आधार आहे—हे विसरून चालणार नाही.